iGeneration: Η γενιά των social media θα αργήσει να ενηλικιωθεί

Τετάρτη, 11/04/2018

 

Τι κάνει τη γενιά που μεγαλώνει στην ακμή των social media τόσο διαφορετική, ώστε κανείς από τους πιο παλιούς να μην μπορεί  να την καταλάβει;

Γεννήθηκαν από το 1995 και μετά, δεν θυμούνται τον κόσμο χωρίς internet, είχαν Instagram στο γυμνάσιο και ήδη πόζαραν με αυτιά ελαφιού στο Snapchat όταν εμείς νομίζαμε ότι το Twitter είναι το μέλλον. Κάποιοι τελειώνουν τις σπουδές τους και ετοιμάζονται να μπουν στο εργασιακό περιβάλλον, κάποιοι είναι ήδη εκεί. Οι μικρότεροι είναι τα παιδιά ή οι μαθητές μας, είναι η γενιά που είχε κινητό στο δημοτικό και κράτησε σχέσεις με φίλους χωρίς να τους γνωρίσει ποτέ από κοντά. Είναι το θέμα όλων των συζητήσεων ενώ περιμένουμε με αγωνία να δούμε πώς θα διαμορφωθεί ο κόσμος στα χέρια τους, αφού εξαντλήσαμε και τους millennials, που μέχρι τώρα βρίσκαμε ανυπόφορους. Οι εταιρείες μάρκετινγκ είναι σε πανικό αναζητώντας τρόπους να τραβήξουν το ενδιαφέρον τους λίγο πριν αποκτήσουν αγοραστική δύναμη και οι γονείς ζουν τον ίδιο πανικό κάθε μέρα προσπαθώντας να αποσπάσουν την προσοχή τους από τις οθόνες που περικλείουν ολόκληρη τη ζωή τους.

 

O όρος iGeneration έρχεται από την καθηγήτρια ψυχολογίας στο πανεπιστήμιο του Σαν Ντιέγκο, Jean M. Twenge, που δημοσίευσε ένα βιβλίο με τίτλο «iGen» και υπότιτλο «Γιατί τα σημερινά υπερ-δικτυωμένα παιδιά μεγαλώνοντας γίνονται λιγότερο επαναστάτες, έχουν περισσότερη ανοχή, είναι λιγότερο ευτυχισμένα –και εντελώς απροετοίμαστα για την ενήλικη ζωή– και τι σημαίνει αυτό για όλους εμάς». Στις σελίδες του, εξηγεί με ποσοστά, έρευνες και συνεντεύξεις τις γενικότερες τάσεις που χαρακτηρίζουν αυτά τα παιδιά και τους νεαρούς που νιώθουν πιο άνετα να στείλουν γραπτά μηνύματα από το να πιάσουν κουβέντα διά ζώσης.

 

Δεν είναι τρομερά πρωτότυπο για μια μεγαλύτερη γενιά να κρίνει –και να κατακρίνει– τις συνήθειες και τα χαρακτηριστικά των επόμενων, ειδικά όταν δεν μπορεί να ταυτιστεί με κάτι ή να το καταλάβει. «Η αγωνία μας για την εμμονή των iGens με τον εικονικό κόσμο τους είναι η ίδια με την αγωνία των προηγούμενων για την τηλεόραση, τα βίαια βιντεοπαιχνίδια, ακόμα και το ραδιόφωνο του περασμένου αιώνα», απαντάει ο Dr. Eric Gilbert, καθηγητής πληροφορικής στο πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, που ειδικεύεται στο «social computing», όταν τον ρωτάω αν διάβασε το βιβλίο για την iGen. «Τα αποτελέσματα που συλλέγουμε από τις έρευνες δεν είναι μόνο αρνητικά. Απλώς αυτά παίρνουν μεγαλύτερη δημοσιότητα», συνεχίζει.

 

Η τεχνολογία κάνει λίγο πιο χειροπιαστό το περίφημο χάσμα γενεών που μαθαίναμε ως έκφραση sos για τις εκθέσεις των πανελληνίων, αλλά με τον ίδιο τρόπο το γεφυρώνει. Την ημέρα που άρχισα να αμφιβάλω για τη χρήση iPad από τους γιους μου, ήταν εύκολο να γκουγκλάρω σχετικές έρευνες και οδηγίες ώστε να μπορέσω να τη διαχειριστώ. Από την άλλη, είναι αυτά τα ίδια παιδιά που όταν μπαίνουμε στη δημόσια βιβλιοθήκη τρέχουν αμέσως στη νησίδα της τεχνολογίας, πάντα προτιμούν τις συσκευές με την οθόνη αφής γιατί είναι σαφές ότι δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν εύκολα ένα «παλιακό» ποντίκι, παρά την τρομερή τους δεξιότητα σε touch pads και touch screens, και μέσα στις πρώτες 25 λέξεις που ξεστόμισαν μεγαλώνοντας, μία ήταν «iPad». Δηλαδή, ένιωσαν την ίδια ανάγκη να μου εξηγήσουν τι χρειάζονται, να μου εκφράσουν λεκτικά την ανάγκη τους, όπως με το γάλα, τη βόλτα ή την αλλαγή της πάνας τους. Ναι, είναι μέλη της iGen. Αλλά, τι δείχνει αυτό για το μέλλον τους;

 

Σύμφωνα με την Dr. Twenge, θα διαβάσουν λιγότερα βιβλία, θα δυσκολευτούν να παραμείνουν σε μια δουλειά που δεν βρίσκουν συναρπαστική, θα αργήσουν να αναλάβουν τις ενήλικες υποχρεώσεις τους, θα έχουν χειρότερη ποιότητα ύπνου, θα σπαταλήσουν πολλές εργατοώρες χαζεύοντας βίντεο με αστείες γάτες και θα ανησυχούν περισσότερο για την ασφάλειά τους, τόσο τη σωματική όσο και τη συναισθηματική, κάτι που θα τους κάνει να αποφεύγουν όσο μπορούν τις πραγματικές επαφές με ανθρώπους, γεγονός που τους καθιστά ευάλωτους. 

 

Και τα πράγματα γίνονται ακόμα χειρότερα όταν αρχίσουν να βγαίνουν ραντεβού. Σύμφωνα με μια έρευνα του πανεπιστημίου του Μίσιγκαν που δημοσιεύτηκε πέρσι, η τόσο γνώριμη σκηνή του να περιμένεις πάνω από το κινητό για να σου απαντήσει κάποιος που σου αρέσει ή μόλις του έχεις ζητήσει να βγείτε, γίνεται λίγο πιο περίπλοκη από υλικό για romantic comedy. Τώρα δεν αρκεί να παίρνεις από το σταθερό στο κινητό για να δεις αν λειτουργεί, αλλά παγιδεύεσαι σε έναν φαύλο κύκλο από ασκήσεις κατασκοπείας σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προσπαθώντας να διαπιστώσεις αν δεν σου απαντάει γιατί είναι στο μάθημα ή απλώς χαζεύει στο Netflix και σε αποφεύγει, κάτι που μπορείς να τσεκάρεις εύκολα από τα σχετικά check-in ή τις αναρτήσεις. Μόνο που αυτό έχει πια μια καινούρια ονομασία σύμφωνα με τους ειδικούς, λέγεται «digital dating abuse» και είναι υπεύθυνο για υψηλά επίπεδα στρες και αρνητικών συναισθημάτων στα νεαρά άτομα που μελέτησαν.

 

Τα καλά νέα είναι ότι η iGen φαίνεται να είναι πιο πολιτικοποιημένη, προοδευτική και ξεκάθαρα λιγότερο ρατσιστική από τις προηγούμενες. Τα παιδιά που δεν θυμούνται τη ζωή πριν από τα smartphones, είναι πιο ανοιχτά σε θέματα φάσματος σεξουαλικότητας και φύλου και ένθερμοι υποστηρικτές του δικαιώματος της ελευθερίας της έκφρασης. Μόνο που η αποχή τους από τη δημόσια ζωή τα κάνει πιο επιρρεπή να υιοθετήσουν τις απόψεις του άμεσου περιβάλλοντός τους και να μείνουν εκεί σε μια πολικότητα που δεν εξομαλύνεται από την επαφή με διαφορετικές φωνές και ανοιχτό διάλογο.

 

Και ο ρόλος των γονιών στη διαμόρφωση των χαρακτηριστικών της iGen φαίνεται να επηρεάζεται διαρκώς από τα apps στα δικά τους τηλέφωνα. Οι σημερινοί έφηβοι ζουν τον δικό μας χειρότερο εφιάλτη: τους γονείς που τους παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο μέσα από δορυφόρους και GPS, και ξέρουν ανά πάσα στιγμή πού βρίσκονται. Τους γονείς που χρησιμοποιούν την τεχνολογία για να ελέγχουν την πρόοδο στο σχολείο, τις κοινωνικές σχέσεις, τον βαθμό της πρόσβασής τους στις πληροφορίες του διαδικτύου. Τους γονείς (και τους παππούδες) που γίνονται φίλοι τους στο Facebook, επεμβαίνουν στις συζητήσεις τους και λογοκρίνουν τα συναισθηματικά ξεσπάσματά τους. Και φυσικά κανείς δεν μπορεί να ξεχάσει αυτόν τον μπαμπά στην Ουάσινγκτον που έγινε το μεγαλύτερο τρολ της έφηβης κόρης του, διακωμωδώντας τις πιο σέξι πόζες της βγάζοντας ίδιες φωτογραφίες. Παγιδευμένοι μέσα σε μια φούσκα γονικής παρακολούθησης, ήταν αναμενόμενο να ωριμάζουν με αργούς ρυθμούς και να δυσκολεύονται να αναλάβουν την ευθύνη του εαυτού τους.

 

Γονείς και παιδιά, ασχέτως σε ποια γενιά ανήκουν, έχουν μπροστά τους το μεγάλο έργο της προσαρμογής σε έναν κόσμο με social media. Άλλωστε, η επιστήμη προειδοποιεί για τις συνέπειες της υπερβολικής χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης εδώ και δύο χρόνια: σύμφωνα με την έρευνα της ιατρικής σχολής του πανεπιστημίου του Πίτσμπεργκ, όσες περισσότερες ώρες περνάμε εκεί, τόσες περισσότερες πιθανότητες έχουμε να παρουσιάσουμε συμπτώματα κατάθλιψης. Αυτό ισχύει για όλες τις ηλικίες, αλλά οι νεαρότεροι χρήστες είναι πιο ευαίσθητοι, διότι δεν έχουν προλάβει να αναπτύξουν τους μηχανισμούς άμυνας που έχουμε οι υπόλοιποι, όσοι μπορούμε να ξεχωρίσουμε ανάμεσα στη φιλτραρισμένη εικόνα ευτυχίας ή επιτυχίας και την πραγματική ζωή. Και τα μέλη της iGen που δεν θυμούνται τον κόσμο χωρίς likes, στηρίζουν μεγάλο κομμάτι της αυτοπεποίθησης τους στον αριθμό των followers ή των shares, κάτι όμως που εξαρτάται αποκλειστικά από τους άλλους και μπορεί να αλλάξει με μια μικρή κίνηση του αντίχειρα. Με την ίδια ευκολία μπορούν να πέσουν θύμα cyber bullying, το οποίο σε διάφορες περιπτώσεις στην Αμερική έχει γίνει ο λόγος για αυτοκτονίες εφήβων.

 

«Σίγουρα, τα νέα παιδιά έχουν να αντιμετωπίσουν κάποιες προκλήσεις που εμείς δεν είχαμε – και σ’ αυτό το σημείο να θυμηθούμε όλες αυτές τις φορές που έχουμε ευχαριστήσει την τύχη μας που δεν υπάρχουν αποθηκευμένες φωτογραφικές αποδείξεις από όλες τις βλακείες που κάναμε και είπαμε ως έφηβοι», λέει ο Dr. Gilbert καθώς περιμένουμε στο προαύλιο του σχολείου να παραλάβουμε τα παιδιά μας, «αλλά έχουν επίσης στα χέρια τους ένα μέσο που θα κάνει την καθημερινότητά τους λίγο πιο εύκολη και τον δρόμο προς τα όνειρά τους λίγο πιο φιλικό προς τον χρήστη». Και σίγουρα κάποιοι από αυτούς θα το χρησιμοποιήσουν για να αλλάξουν τον κόσμο προς το καλύτερο. Όπως γίνεται με κάθε επόμενη γενιά, παρά την κριτική της προηγούμενης.

Κείμενο: Γιώτα Ταχταρά

Tags: