Τι ανατρεπτικό ετοιμάζει η Έλλη Παπακωνσταντίνου;

Τετάρτη, 03/10/2018

 

Η σκηνοθέτις αναλύει το όραμα μέσα από το οποίο προκύπτουν οι ιδιαίτερες παραστάσεις της

Εκπλήσσομαι ευχάριστα διαβάζοντας το βιογραφικό της σκηνοθέτιδας Έλλης Παπακωνσταντίνου! Δίπλα ή και πριν από τις επαγγελματικές της επιλογές και κατακτήσεις, προσφέρει πληροφορίες που αφορούν την προσωπική της ζωή. Δεν είναι σύνηθες: Οι περισσότεροι προβάλλουμε τις σπουδές και τους επαγγελματικούς μας άθλους και παραλείπουμε κάθε αναφορά σε προσωπικά μας βιώματα και στόχους. Ακόμα και στα παλιομοδίτικα βιογραφικά σημειώματα, τα ενδιαφέροντά μας καταλάμβαναν μόνο μια παράγραφο – συνήθως την τελευταία. Η Έλλη Παπακωνσταντίνου φαίνεται όμως πως αντιλαμβάνεται τη ζωή και την καριέρα της σαν ένα αδιάσπαστο όλο και έτσι την παρουσιάζει ακολουθώντας χρονολογική σειρά: Το 1997 πεθαίνει η μητέρα της Σοφία από καρκίνο, την ίδια χρονιά γνωρίζεται και δουλεύει με τη Sarah Kane. Το 2002 ιδρύει με τον συνθέτη Δημήτρη Καμαρωτό την πειραματική ομάδα θεάτρου ODC Ensemble, το 2005 ανεβαίνει το Κιλιμάντζαρο, το 2008 φέρνει στη ζωή την κόρη της Δάφνη. Το 2011 ιδρύει το Βυρσοδεψείο, μια πρωτοποριακή καλλιτεχνική πλατφόρμα σε εγκαταλειμμένο βιομηχανικό συγκρότημα στον Βοτανικό. Το 2014 κάνει ελεύθερη πτώση από τα 15.000 πόδια. Το 2018 παίρνει το βραβείο Fulbright για το σύνολο του έργου της.

 

Papakonstantinou__MG_4358

 

«Δεν είμαι από τους καλλιτέχνες που ασχολούνται αποκλειστικά με την τέχνη τους», λέει η ίδια. «Προσπαθώ να ανατρέψω τις συνήθειές μου, να ξεφύγω από τη βολή μου. Θέλω να ταξιδεύω σε τόπους όπου δεν καταλαβαίνω πώς σκέφτονται οι άλλοι και όπου δεν με καταλαβαίνουν κι εκείνοι. Φυσικά, αυτό συμβαίνει και στον τόπο μου πολλές φορές, με ανθρώπους που νιώθω οικεία κατά τα άλλα. Οι στιγμές που ξαφνικά αισθάνομαι “ξένη” είναι σημαντικές γιατί μετατοπίζομαι, σκέφτομαι και παρατηρώ, ίσως σπάω κάποιες εξαρτήσεις. Νομίζω κάπως έτσι αναλογίζομαι και την τέχνη μου – θέλω να μετατοπίζω τον θεατή, να μεταλλάσσω το οικείο σε ανοίκειο». Τα τελευταία χρόνια ασχολείται με κλασικά έργα, κατευθύνοντας όμως την προσοχή του κοινού σε ερωτήματα που αφορούν την ίδια και την εποχή της.

 

Papakonstantinou_Revolt2

 

Το 2011, συνεπής με τις αρχές της ODC Ensemble που ίδρυσε λίγα χρόνια νωρίτερα, «συνδέει νέες ανάγκες με νέες γλώσσες» και μας προσκαλεί στο Βυρσοδεψείο. Στο βιομηχανικό αυτό απολειφάδι, όπως το αποκαλεί, συγκεντρώνει απλούς πολίτες και καλλιτέχνες, οι οποίοι δουλεύουν πάνω σε κείμενα και ιδέες που επιχειρούν να αποτυπώσουν την ατμόσφαιρα στην Ελλάδα της κρίσης και να καταγράψουν τις παθογένειες του σύγχρονου κόσμου. Από αυτή τη συνεργατική προσπάθεια προέκυψαν παραστάσεις που συζητήθηκαν, όπως η εναρκτήρια «Μετά - Μια παράσταση για την καταστροφή του κόσμου», το «Δέρμα», ο «Ριχάρδος ΙΙ», όλες τους δουλειές που εξοικείωναν το κοινό με μια θεατρική πράξη που τελούνταν με νέους όρους και νέα αισθητική.

 

Papakonstantinou_MG_3906

 

Τον Οκτώβριο θα παρουσιάσει στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών το «Σπήλαιο», μια υβριδική όπερα με αναφορές στο πλατωνικό Σπήλαιο. Αυτή η παράσταση ανέβηκε για πρώτη φορά τον περασμένο χειμώνα στο Θέατρο Τέχνης Κάρολος Κουν και στη συνέχεια συμμετείχε σε διεθνή φεστιβάλ, αποσπώντας διθυραμβικές κριτικές και σχόλια. «Θέλησα να δημιουργήσω μια παράσταση με θέμα τις ψευδείς ειδήσεις, την παραπληροφόρηση», εξηγεί η Έλλη Παπακωνσταντίνου. «Ήθελα να ανοίξω πόρτες σε μια άλλη πραγματικότητα». Αναζητώντας κείμενα σχετικά με το θέμα, επέλεξε να καταπιαστεί με την πλατωνική αλληγορία του Σπηλαίου. «Είναι ένα κείμενο που μιλάει για την αλήθεια. Ο Πλάτωνας πρεσβεύει ότι η αλήθεια υπάρχει και είναι αντικειμενική, δεν είναι μια ιδέα άπιαστη, είναι ένα αγαθό που μπορούμε να κατακτήσουμε μέσα από τον αυτοέλεγχο». Στη σύγχρονη εποχή, ο καθένας έχει άποψη και τη μεταφέρει στη δημόσια συζήτηση μέσα από τα social media. «Χάθηκε η κρίση για το τι αποτελεί πραγματικό γεγονός», επισημαίνει. «Όλοι αισθανόμαστε ότι μπορεί να παρέμβουμε και να επηρεάσουμε τις εξελίξεις με ένα κλικ, με ένα like». Tη ρωτώ αν έχει λογαριασμό στο Facebook. «Έχω fb για τη δουλειά, είναι ένας τρόπος να επικοινωνείς την προσπάθειά σου, είμαι όμως πολύ επιφυλακτική. Είναι ένα μέσο όπως και η τηλεόραση, αν έχουμε τη γνώση, μπορούμε να πάρουμε αποστάσεις».

 

Papakonstantinou_MG_3822

 

Το δεύτερο σημαντικό στοιχείο που αποτυπώνει, σύμφωνα με την ίδια, το πρόβλημα της δημοσιογραφίας στις μέρες μας, είναι η ταχύτητα με την οποία η μια είδηση διαδέχεται την άλλη. «Οι δημοσιογράφοι δεν έχουν χρόνο να εμβαθύνουν, να διασταυρώσουν τις πηγές τους, να ελέγξουν την πληροφορία, πρέπει να κινηθούν γρήγορα, αυτό είναι που έχει σημασία σήμερα. Και εμείς που είμαστε αποδέκτες αυτής της πληροφορίας, καταναλώνουμε ως είδηση την παραπληροφόρηση». Στο έργο της οι «εναλλακτικές ειδήσεις» που ξεστόμισε η εκπρόσωπος Τύπου του Trump έχουν ρόλο, όπως και πολλές εικόνες από τη σύγχρονη εποχή. «Τέτοιες εξωφρενικές απόψεις είναι παράλογες, αλλά υπάρχει η τάση το παράλογο να γίνει η νέα μας κανονικότητα. Στην παράσταση δημιουργώ καθρέπτες με το αρχαίο κείμενο. Στόχος μου είναι να μπει ο θεατής σε ένα νέο σύμπαν, όπου βλέπει μπροστά στα μάτια του να δημιουργούνται όλα ζωντανά: η μουσική, το θέατρο σκιών, τα εικαστικά. Οι ξένοι κριτικοί χαρακτήρισαν τo “Σπήλαιο” “cyberpunkopera” για το ιδιαίτερο μουσικό στίγμα της».

 

Papakonstantinou_luisette

 

Στη συνέχεια, αξιοποιώντας το βραβείο Fulbright θα πάει στο Πανεπιστήμιο του Stanford προκειμένου να δουλέψει τη νέα της παράσταση με τίτλο Oedipus, Sex with mum was blinding. «Με ενδιαφέρει το ερώτημα της ελεύθερης βούλησης, το κατά πόσο είμαστε πραγματικά ελεύθεροι. Εξετάζω την έννοια του μοιραίου». Για τις ανάγκες αυτής της έρευνας, θα μελετήσει νέες τεχνολογίες και θα εξελίξει διαδραστικά μέσα, ώστε το κοινό μιας ελληνικής τραγωδίας να συμμετέχει και ως μέρος του χορού. Συνεργάζεται, επίσης, με ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Λονδίνου και επιστημονικές πλατφόρμες προκειμένου να διερευνήσει το πώς προσλαμβάνουμε τον κόσμο και τον εαυτό μας, εξετάζοντας κυρίως ποιοι παράγοντες είναι αυτοί που επηρεάζουν την αντίληψη του εαυτού.

 

Papakonstantinou_2018-06-04,-10.00.04-μμ-copy

 

Μιλώντας για προδιαγεγραμμένες πορείες και τη δύναμη της ελεύθερης βούλησης, τη ρωτώ αν εξακολουθεί να πιστεύει πως έχει ενδιαφέρον να ζει κάποιος στην Ελλάδα της κρίσης. «Ναι, έχει ενδιαφέρον να ζει κάποιος στην Ελλάδα, σε έναν τόπο με τόσο μακρά ιστορία αλλά και τόσο σύντομη μνήμη. Νομίζω τώρα περισσότερο από ποτέ. Ξεχάσαμε τι ζήσαμε στα χρόνια της κρίσης, ποιοι φανταστήκαμε ότι θα μπορούσαμε να γίνουμε, τι σκεφτόμασταν πριν από λίγα χρόνια. Αλλά αυτή είναι μια περίοδος γόνιμης λήθης. Από αυτό που δεν είμαστε πια θα γίνουμε ό,τι ονειρευτήκαμε».

 

Papakonstantinou_9-(1)

 

—Σπήλαιο, 9 & 10/10, www.megaron.gr


 

Κάντε like στη σελίδα μας στο Facebook για να διαβάζετε τα νέα μας

 

Δείτε εδώ το instafeed του gynaikamagazine.gr


Κείμενο: Ξένια Γεωργιάδου

Tags: