Μαθήματα αυτοάμυνας: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε

Παρασκευή, 04/01/2019

 

Δεν είναι πολεμική τέχνη ούτε και άθλημα. Είναι ο τρόπος για να μάθει κάθε γυναίκα πώς να αντιδράσει σωστά αν δεχτεί επίθεση. Όχι για να κατατροπώσει τον θύτη, αλλά για να προστατεύσει τον εαυτό της.

Τρiτη βράδυ, σε διαμέρισμα πολυκατοικίας στη Σόλωνος, ανάμεσα στα δικηγορικά γραφεία που αφθονούν στην περιοχή. Μια ομάδα γυναικών προπονείται με χτυπήματα πάνω σε γάντια πυγμαχίας. Πριν από 26 χρόνια, όταν ο Γιάννης Λαιμοδέτης ξεκίνησε τα μαθήματα DAS Streetfight (από τα αρχικά Defense, Attack, Secure), οι περισσότεροι μαθητές ήταν άντρες. Σήμερα, γυναίκες.

 

Πρόεδρος του Πανελλήνιου Οργανισμού Αυτοάμυνας ο ίδιος, ξεκίνησε από τις πολεμικές τέχνες και εκπαιδεύτηκε στην Αμερική, όπου διαμόρφωσε το συγκεκριμένο σύστημα, ενώ παράλληλα ολοκλήρωνε τις σπουδές του στη συμβουλευτική ψυχολογία. «Η αυτοάμυνα», εξηγεί, «δεν είναι πολεμική τέχνη, ούτε άθλημα. Δεν χρειάζεται να είσαι 20 χρόνων, να πηγαίνεις γυμναστήριο, να έχεις ευελιξία, ούτε δύναμη. Είναι 95% πρόληψη και 5% αυτοπροστασία μπροστά στον κίνδυνο.

 

Αντίθετα με τους άντρες, οι οποίοι βλέπουν έναν τρόπο να εκτονωθούν, οι γυναίκες είναι καλύτερες μαθήτριες, γιατί ελέγχουν πιο αποτελεσματικά την ψυχραιμία τους». Εύκολο να το λες, δύσκολο να το κάνεις. Κάθε χρόνο συμβαίνουν 4.500 βιασμοί στην Ελλάδα. Πόσοι καταγγέλλονται; Πόσες είναι οι διαρρήξεις και οι παρενοχλήσεις στον δρόμο με θύματα γυναίκες;

 

«Ένας δράστης χρειάζεται οκτώ δευτερόλεπτα για να εκτιμήσει ανάμεσα σε 100 γυναίκες ποια είναι το πιο ευάλωτο θύμα», επισημαίνει ο Γιάννης Λαιμοδέτης, δηλώνοντας υπερήφανος που τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερες αποφασίζουν ότι αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί και παρακολουθούν τα μαθήματα αυτοάμυνας. Γυναίκες με παιδιά ή χωρίς, μόνες ή σε σχέση, που παίρνουν την τύχη τους στα χέρια τους. «Εύκολο να το λες και εύκολο να το κάνεις», σύμφωνα με τον εκπαιδευτή.

 

Η αυτοάμυνα είναι για όλους

«Την πρώτη φορά που με έκλεψαν», διηγείται η Μαρία Παπαδημητρίου, 38 χρόνων, μητέρα δύο παιδιών, «φοβήθηκα περισσότερο για εκείνα. Άρχισα να χτυπώ τον δράστη με την τσάντα. Ούτε κατάλαβα πώς ήρθε η απότομη κίνηση που μου έσπασε το χέρι. Για μήνες αρνιόμουν να βγω από το σπίτι χωρίς τον άντρα μου, φοβόμουν για τα παιδιά, βάλαμε πόρτες ασφαλείας. Τη δεύτερη φορά, ήμουν μόνη. Είχα πανικοβληθεί τόσο, που απλά έκλαιγα. Ήταν η τελευταία φορά που το δεχόμουν για τον εαυτό μου. Πήγα στα μαθήματα με σκοπό να μάθω να δίνω ξύλο. Ήμουν τόσο θυμωμένη, τόσο οργισμένη, που θα έκανα τα πάντα για να ρίξω τον άλλο κάτω αν υπήρχε επόμενη φορά. Από το πρώτο μάθημα απογοητεύτηκα. Γιατί θα έπρεπε σε περίπτωση επίθεσης να προσπαθήσω να φύγω; Πάλι θα εγκατέλειπα τη μάχη; Άργησα να καταλάβω ότι αυτό που νόμιζα πως σήμαινε παραίτηση ήταν ουσιαστικά η αυτοάμυνά μου».


«Το πρώτο λάθος είναι να χάσει κανείς την ψυχραιμία του», τονίζει ο Γιάννης Λαιμοδέτης. «Το δεύτερο, να πιστέψει πολύ στον εαυτό του». Όταν είναι κανείς νέος, είτε άντρας είτε γυναίκα, είναι σίγουρος ότι θα τα καταφέρει. «Στην αυτοάμυνα αυτό ονομάζεται εσφαλμένη αίσθηση ασφάλειας. Εκεί χάνουν όλοι το παιχνίδι. Το πιο σημαντικό είναι να ξέρει κανείς πότε να φύγει και όχι πώς να μείνει». To περίφημο «flight or fight», μόνο που εδώ υπερτερεί το flight. Ακόμα κι όταν μάχεται κανείς, μάχεται για να κερδίσει χρόνο να φύγει και όχι για να πολεμήσει. Αυτός είναι ο λόγος που η αυτοάμυνα δεν απαιτεί δύναμη, αλλά εξυπνάδα, ετοιμότητα και επαγρύπνηση.

 

Όλα είναι στο μυαλό


Οι περισσότεροι πιστεύουμε ότι δεν θα συμβεί σ’ εμάς. Το σώμα παγώνει μπροστά στον φόβο. Είτε παραλύουμε, είτε η αδρεναλίνη ανεβαίνει τόσο, που κάνουμε τις πιο αδέξιες κινήσεις πανικοβάλλοντας τον δράστη. «Θυμάμαι μόνο τον φόβο»,
εξομολογείται η Νάντια Χατζή, 45 χρόνων. «Είχε έρθει στο σπίτι ένας φίλος φίλου να διορθώσει τον υπολογιστή μου. Κατάλαβα ότι είχε πιει από τη στιγμή που πέρασε την πόρτα. Άρχισε να με πλησιάζει επικίνδυνα. Του ζήτησα να φύγει, πέρασε στην επίθεση και, αν δεν ήταν η μητέρα μου που κατά τύχη άνοιξε την πόρτα με τα κλειδιά της, δεν ξέρω τι θα είχε συμβεί. Αφού αυτό μπορούσε να συμβεί στο σπίτι μου, δεν θα ήμουν ασφαλής πουθενά. Μια φίλη μού είπε για τα μαθήματα. Στην αρχή αρνήθηκα. Είμαι μεγάλη για πολεμικές τέχνες, σκέφτηκα. Πήγα στο πρώτο μάθημα και έφυγα χωρίς να κάνω τίποτα. Όσο προχωρούν, καταλαβαίνεις ότι δεν πρόκειται για αυτοάμυνα, αλλά για αυτοπεποίθηση. Μαθαίνεις να σκέφτεσαι αλλιώς».

 

«Οι κύριες απειλές είναι άμεσες, ξαφνικές και απρόσμενες, ή έμμεσες και κλιμακούμενες», εξηγεί ο Γιάννης Λαιμοδέτης. «Στην πρώτη περίπτωση, τα χρονικά περιθώρια είναι ελάχιστα. Στη δεύτερη περισσότερα, αλλά περιέργως μάς ακινητοποιούν πιο πολύ – το παράδειγμα της επαναλαμβανόμενης βίας και κακοποίησης σε έναν γάμο είναι χαρακτηριστικό. Το σημαντικό είναι να έχουμε σκηνοθετήσει σενάρια. Τι πρέπει να κάνουμε σε κάθε περίπτωση. Διαφυγή, καλύψεις, βοηθήματα, συμμάχους. Ο δράστης “διαβάζει” τα θύματα, αλλά κι εμείς μπορούμε να “διαβάσουμε” τον δράστη για να προλάβουμε μια επίθεση. Συνήθως, ξεκινά με χαλαρή έως και ευχάριστη κουβέντα, προκειμένου να απασχολήσει και να ψυχολογήσει καταστάσεις. Σιγά σιγά αυξάνει τον τόνο της φωνής του, σφίγγει τα δόντια και τις γροθιές, το δέρμα του ασπρίζει και το σώμα του αρχίζει να συσπειρώνεται. Όταν γίνεται η επίθεση, η πρώτη επιλογή είναι να το βάλει κανείς στα πόδια. Αν δεν τα καταφέρει ή αν οι συνθήκες δεν το επιτρέπουν, τότε και μόνο τότε προσπαθεί να απεμπλακεί με απλές κινήσεις αυτοάμυνας, και πάλι όμως με στόχο να ξεφύγει».

 

Τι πρέπει να κάνω αν μου συμβεί;


Η ψυχραιμία είναι το πρώτο βήμα για να υπολογίσει κανείς με μια γρήγορη ματιά τις δυνατότητες που έχει. Η μάχη είναι η τελευταία λύση. Όχι γιατί μια γυναίκα δεν μπορεί να τα καταφέρει –οι περισσότερες μαθήτριες του Γιάννη Λαιμοδέτη παθιάζονται τόσο που περνούν στις πολεμικές τέχνες αποκτώντας μέχρι και μαύρη ζώνη– αλλά γιατί δεν πρέπει να προσπαθήσει κανείς.

 

«Η αυτοάμυνα αποτελείται από τρία στάδια», εξηγεί ο ίδιος. «Το στάδιο πριν από την επίθεση, οπότε έχουμε τις εξής επιλογές: ασφαλής διαφυγή, συνεργασία με τον αντίπαλο, διαπραγμάτευση, αποκλιμάκωση και αυτοάμυνα. Και το στάδιο μετά την επίθεση, αφού πρέπει να ξέρουμε να φύγουμε τη σωστή ώρα, αποφεύγοντας να τρέξουν τυχόν συνεργοί και να γίνει η κατάσταση πιο επικίνδυνη. Μάλιστα, όσο λιγότερες κινήσεις μαθαίνει κανείς με όσο το δυνατόν περισσότερη εξάσκηση, τόσο πιο αποτελεσματικός είναι. Ο βασικός κορμός περιλαμβάνει τρεις-τέσσερις κινήσεις με σωστή στάση του σώματος, που εξασφαλίζει ισορροπία και κινητικότητα και το βάρος μοιρασμένο 50-50 σε κάθε πόδι, με τα γόνατα ελαφρώς λυγισμένα και στόχο να αποπροσανατολιστεί ο δράστης».

 

«Ήταν ένα βράδυ που επέστρεφα από πάρτι», θυμάται η Κατερίνα Παπαγεωργίου, 26 χρόνων. «Άφησα τις φίλες μου σπίτι τους και συνέχισα με τα πόδια. Πολυσύχναστος δρόμος, με φώτα, αλλά αργά τη νύχτα. Μου ζήτησε πρώτα λεφτά. Δεν έδωσα. Με έπιασε από το χέρι και με γύρισε προς το μέρος του. Τον χτυπούσα στο πρόσωπο με την τσάντα και τότε ένιωσα τα χέρια του στο λαιμό μου. Πίστεψα ότι ήταν το τέλος μου. Με έριξε κάτω και πήρε την τσάντα μου. Έκατσα εκεί για ώρα, γιατί δεν μπορούσα να κουνηθώ. Έκλαιγα για μια εβδομάδα. Αυτή θα ήταν η ζωή μου; Ο φόβος; Γράφτηκα σε μαθήματα πολεμικών τεχνών. Μου φαινόταν βουνό. Μια φίλη μού είπε για την αυτοάμυνα. Πάλι απογοητεύτηκα. Πώς θα μπορούσα να κρατήσω την ψυχραιμία μου; Αυτό που ήθελα ήταν εκδίκηση. Σιγά σιγά, άρχισα να μαθαίνω τεχνικές. Να δοκιμάζω σενάρια και να εφαρμόζω απλές λύσεις. Και να μετρώ λάθη από εκείνη τη βραδιά, που μπορούσε να είχε στοιχίσει τη ζωή μου».

 

Ο εκπαιδευτής είναι σαφής: αν κάποιος μας κρατά από τον λαιμό, το πρώτο που πρέπει να κάνουμε είναι να προσπαθήσουμε να απελευθερωθούμε με κάθε τρόπο – και βέβαια υπάρχουν σωστοί τρόποι. Αν μας ζητούν το πορτοφόλι, το δίνουμε. Αν μπουν στο σπίτι, δίνουμε αυτό ακριβώς που ζητούν ή κάνουμε πως κοιμόμαστε. Αν μας παρενοχλεί κάποιος στον δρόμο, δίνουμε λάθος στοιχεία τηλεφώνου και προσπαθούμε να φωνάξουμε κάποιον ή να φύγουμε. Όχι τρέχοντας. Με ελεγχόμενη ταχύτητα και, κυρίως, ψυχραιμία. Όταν σχεδιάσουμε βήμα προς βήμα αυτά τα σενάρια στο μυαλό μας, ενημερώνουμε την οικογένεια, φίλους και γείτονες που μπορεί να μας βοηθήσουν σε μια κρίσιμη στιγμή με διάφορα τρικ, όπως επείγουσες κλήσεις σε γείτονες, που θα ειδοποιηθούν έτσι να μας χτυπήσουν το κουδούνι ή να ενημερώσουν την αστυνομία. Ελέγχουμε επίσης πάντα τις οδούς διαφυγής σε ένα ξενοδοχείο και αποφεύγουμε να κάνουμε κρατήσεις σε δωμάτια ισογείου που έχουν εύκολη πρόσβαση.

 

«Όσο κι αν φαίνεται δύσκολο», προσθέτει ο Γιάννης Λαιμοδέτης, «υπάρχουν τρόποι να αποφύγουμε τις περισσότερες επιθέσεις». Και θυμώνει που ακόμα χάνονται ζωές, που δεν υπάρχει εκπαίδευση στα σχολεία για να ξέρουν τα παιδιά τι πρέπει να κάνουν σε μια περίπτωση παιδεραστίας και που μόλις πρόσφατα αναγνωρίστηκε ο βιασμός εντός γάμου. «Κάθε γυναίκα, οποιασδήποτε ηλικίας και κατάστασης, μπορεί να τα καταφέρει. Μπορεί να μάθει πότε να φεύγει και πότε να μένει για να δίνει τη μάχη της. Το πιο σημαντικό, όμως, είναι να μάθει πώς να προλαβαίνει».

 

Στον πρόλογο του βιβλίου του, μάλιστα, με τίτλο Αυτοάμυνα και μαθήματα streetfighting, περιλαμβάνει μια μικρή ιστορία με έναν Κινέζο δάσκαλο που καταλήγει: «Αν το μόνο εργαλείο είναι το σφυρί, τότε σύντομα όλα τα προβλήματα θα μοιάζουν με καρφιά».

 

Σενάρια επί πραγματικών συνθηκών


Τι μπορείτε να κάνετε για να αποφύγετε όπου μπορείτε τον κίνδυνο:


— Αν σας πλησιάσει κάποιος με όπλο στο μηχάνημα αναλήψεων της τράπεζας: δώστε τα χρήματα χωρίς να γυρίσετε να τον κοιτάξετε.


— Όταν μπαίνετε σε ταξί: πείτε σε όποιον είναι μαζί σας να σημειώσει τον αριθμό κυκλοφορίας και ενημερώστε ότι θα τον πάρετε τηλέφωνο μόλις φτάσετε. Αν είστε μόνη, κάντε το ίδιο με ένα εικονικό τηλεφώνημα. 


— Αν σας ακολουθήσει κάποιος άγνωστος στην είσοδο της πολυκατοικίας: προσποιηθείτε ότι κοιτάτε τους λογαριασμούς, δείξτε ευγένεια και εξηγήστε ότι περιμένετε κάποιον γνωστό ή βγείτε έξω. Μην πάρετε ποτέ τις σκάλες μόνη. 


— Αν σας επιτεθούν με σκοπό τον βιασμό: τα σπρέι πιπεριού απαγορεύονται στην Ελλάδα, αλλά επιτρέπεται το rape alarm, ένας συναγερμός σε μέγεθος κουτιού σπίρτων που βγάζει εκκωφαντικό θόρυβο. Αγοράστε 2-3 και πετάξτε τον έναν όσο πιο μακριά γίνεται. Ο δράστης θα τρέξει να τον σταματήσει και θα έχετε τη δυνατότητα διαφυγής. 


— Αν επιστρέψετε σπίτι και δείτε ανοιχτή την πόρτα: φύγετε ήρεμα και αθόρυβα και καλέστε την αστυνομία. Ο δράστης μπορεί να είναι ακόμα μέσα. Όταν λείπετε, αφήνετε πάντα ένα φως ανοιχτό.

Κείμενο: Τατιάνα Οικονομίδου

Tags: