Ο Δον Κιχώτης της Έφης Μπίρμπα

Πέμπτη, 03/01/2019

 

Η εικαστικός και σκηνοθέτις Έφη Μπίρμπα εστιάζει στον θρυλικό ήρωα του Μιχαήλ Θερβάντες, σε μια παράσταση με ποιητική διάσταση και πρωταγωνιστή τον Άρη Σερβετάλη

Ο Δον Κιχώτης είναι ένας ήρωας που οι περισσότεροι –αν όχι όλοι– γνωρίζουμε από διηγήσεις που μας γυρίζουν πίσω στα παιδικά μας χρόνια. Ωστόσο, η εικόνα που είναι καταγεγραμμένη στο συλλογικό ασυνείδητο είναι μάλλον απλούστερη από τον χαρακτήρα του εκτενούς μυθιστορήματος του Μιχαήλ Θερβάντες, που κυκλοφόρησε σε δύο μέρη, το 1605 και το 1615. Με τον τίτλο της παράστασης Δον Κιχώτης, Βιβλίο 2ο, κεφ. 23ο, που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το περασμένο καλοκαίρι, η Έφη Μπίρμπα δίνει ακριβώς τις συντεταγμένες του σημείου στο οποίο εστιάζει.

 

Efi-(φωτο-Δέσποινα-Σπύρου)

Η Έφη Μπίρμπα. (Φωτογραφία: Δέσποινα Σπύρου)

 

«Ο Κιχώτης είναι ο καθρέφτης, η αφορμή για να συνδεθούμε με την πραγματικότητα της ανθρώπινης “πτώσης”», εξηγεί η εικαστικός και σκηνοθέτις. «Ο ίδιος δανείζεται την εικόνα του ιππότη και ξεκινά μια πορεία με αλλεπάλληλες πτώσεις και γκρεμίσματα προς τις μεγάλες ιδέες, τον ασκητισμό της ιπποσύνης, την αρετή, τη δικαιοσύνη, την αυταπάρνηση, την ταπείνωση. Μας μεταγγίζει την ιερή όψη μιας ζωής που έχουμε απωλέσει. Από την πρώτη ανάγνωση ήταν σαφές πως πρόκειται για ένα αριστουργηματικό έπος, ειπωμένο χωρίς λογοτεχνική υπεροψία, αν θα μπορούσα να πω, ταπεινά, σχεδόν απλοϊκά. Ο Κιχώτης ξεκινά το ταξίδι σκεπτόμενος την αιωνιότητα, επιθυμεί τη ματαιότητα της αθανασίας, της υστεροφημίας. Όταν βρίσκει τον ιδανικό θεατή του, τον αποτυχημένο Σάντσο, αναπτύσσει μαζί του μια σχέση όπως αυτή του τυφλού με το μπαστούνι του και, “έχοντας σημαία του την Ιδέα”, ξεκινά το ταξίδι. Δυστυχώς, σε όλο το έργο εξαντλείται μέσα στην αποτυχία… Όμως, “λαμπρύνεται” σταδιακά στη συνεχή αποτυχία. Η ταπείνωση και ο εξευτελισμός ακονίζουν την πνευματική κατάσταση και η πτώση γίνεται για τον ίδιο και τον συνοδοιπόρο του η μόνη οδός προς την αρετή. Η παράσταση χρησιμοποιεί το 23ο κεφάλαιο του 2ου βιβλίου, όταν ο Κιχώτης κατεβαίνει στη σπηλιά του Μοντεσίνου. Δανείζεται αυτή την αφετηρία για να υπονοήσει μια πνευματική κατάβαση, μια κατακόρυφη διαδρομή σε μια μυστηριακή σκηνογραφία, όπου συναντιέται με την ιερή όψη της ζωής, ώστε να συναντηθούμε με τις μεγάλες Ιδέες και να συνδεθούμε με τον άνθρωπο που παίζει, τον ιδανικό ιππότη και ποιητή της δράσης».

 

Don_3©Γιώργος-Καπλανίδης

Σκηνές από την παράσταση "Δον Κιχώτης, Βιβλίο 2ο, κεφ. 23ο". H Έφη Μπίρμπα εκτός από τη σκηνοθεσία υπογράφει και τα σκηνικά και τα κοστούμια της παράστασης.

 

Έπειτα από δύο κύκλους παραστάσεων στην Αθήνα, το έργο θα πραγματοποιήσει περιοδεία τον Φεβρουάριο στην Πάτρα, τη Θεσσαλονίκη και τα Ιωάννινα. «Όταν επιστρέφεις σε ένα έργο, το αντιμετωπίζεις με άλλη ωριμότητα», επισημαίνει η ίδια. «Είναι διακριτές οι “αναμονές” και συνεχίζεις να χτίζεις με ανανεωμένη οπτική. Η απόσταση είναι ωφέλιμη, σε φέρνει κοντά στην αδυναμία, σαν να έχεις τη δυνατότητα να ζητήσεις συγγνώμη από κάποιον και να διορθώσεις κάτι κακό. Οι τροποποιήσεις είναι μέρος της διαδικασίας. Υπάρχουν συνεχείς μεταβολές προς την κατεύθυνση που έχει χαραχθεί από τις πρόβες. Κάθε μέρα και μετά από κάθε παράσταση ο συντονισμός, το κούρδισμα και η επανατοποθέτηση στις αξίες της παράστασης ανανεώνουν τη ματιά, εμβαθύνουν την τοποθέτηση, εξελίσσουν την έρευνα».

 

Don_6©Γιώργος-Καπλανίδης

 

Συνοδοιπόρος της στην πορεία αυτή είναι ο ηθοποιός Άρης Σερβετάλης. «Επιλέγω έργα που συνάδουν με τη ζωή μας, τη φάση που βρισκόμαστε, την πνευματική μας κατάσταση», εξηγεί η Μπίρμπα. «Ο κοινός μας δρόμος με τον Άρη, οικογενειακός και επαγγελματικός, είναι ευλογία. Ο ίδιος ενσαρκώνει ιδανικά και προσωποποιεί, περιχωρεί –αν θα μπορούσα να δανειστώ τη θεολογική λέξη– τα πρόσωπα, τα αφηγήματα, το όραμα μιας παράστασης». Πώς αισθάνεται όταν ο Τύπος προσπαθεί να εισβάλει στην προσωπική τους ζωή; «Είναι η περιέργεια ίδιον του ανθρώπου», απαντάει. «Ίσως υπάρχει αρκετός ελεύθερος χρόνος ώστε ν’ ασχοληθεί κανείς με τους άλλους, με πράγματα ανούσια. Νομίζω λέγεται αποπροσανατολισμός». Και δεν διστάζει να πει τι τη συνδέει ως προσωπικότητα με τον Δον Κιχώτη και ποια είναι τα κυρίαρχα στοιχεία του χαρακτήρα της: «Η πτώση, η ματαιοδοξία, η συντριβή είναι οι κοινοί τόποι. Χαοτική, εγωίστρια, ξεροκέφαλη, κοινώς, λέρα, αλλά αγαπώ τους ηλικιωμένους».

 

Φωτογραφίες παράστασης: Γιώργος Καπλανίδης

Συνέντευξη: Πάρης Κορμαρής

Tags: